Wiceprezes Fundacji Karta z Dziejów przekonał radnych, by na skwerze przy ul. ks. Sajny powstał pomnik „Adam i Ewa”.

Celem istnienia organizacji – która chce bezpłatnie przekazać miastu płaskorzeźbę zaprojektowaną przez Bronisława Krzysztofa – jest upamiętnienie obecności Żydów w historii i kulturze Polski. Do tej pory, przez 20 lat istnienia, Karta z Dziejów obdarowała rzeźbami znanego artysty prof. Gustawa Zemły Łódź, Warszawę, Zamość i Szydłów. Wszystkie z tych dzieł czerpią tematykę ze Starego Testamentu. „Szukamy inspiracji we wspólnych korzeniach” – objaśnia fundacja.

Dlaczego Karta z Dziejów wybrała akurat Górę Kalwarię? Jej wiceprezes Andrzej Maubegr powiedział „Nad Wisłą”, że przede wszystkim ze względu na osobę ostatniego cadyka z Ger (tak nazywali miasto Żydzi) Abrahama Mordechaja Altera, który był w Europie postacią niezwykle znaną i wpływową.

Jeszcze w poprzedniej kadencji samorządu radni zgodzili się na przyjęcie płaskorzeźby. Ale – po naszym artykule, w którym mieszkańcy wyrażali wątpliwości, czy skwer przy ul. ks. Zygmunta Sajny to dobre miejsce na taki pomnik – nie określili, gdzie dokładnie ma stanąć. Podczas dyskusji w komisjach część rajców proponowała wówczas usytuowanie pomnika w pobliżu dawnej żydowskiej synagogi i domu cadyka (w podwórku ul. Pijarskiej).

Ale poprzednia burmistrz Barbara Samborska stwierdziła, że na przeszkodzie temu stoi fakt, iż teren przy domu modlitwy należy do aż osiemnastu spadkobierców rodziny Alterów, których trzeba byłoby szukać po całym świecie. Co więcej – nieruchomość jest użytkowana przez Gminną Spółdzielnię Samopomoc Chłopska. – Dlatego gmina nie może decydować o ustawieniu pomnika w tym miejscu – podsumowała Samborska.

We wtorek odbyła się sesja nadzwyczajna, podczas której Andrzej Mauberg przekonywał radnych do usytuowania pomnika na skwerze przy ul. ks. Sajny, „w połowie drogi między kościołem a synagogą”.

Radny Paweł Olbrych dopytywał, czy ustawione już przez fundację pomniki przyciągną wydarzenia kulturalne. Wiceprezes Mauberg podał przykład małej wsi Szydłów (woj. świętokrzyskie), gdzie dzięki jej działaniom miał powrócić ruch turystyczny. Wskazał też na Zamość. – Mam nadzieję, że wycieczki żydowskie zaczną zahaczać także o Górę Kalwarię – mówił.

Jednak aby płaskorzeźbę „Adam i Ewa” (o wymiarach 1,6 na 1,2 metra) można było zamontować, wcześniej miasto na własny koszt musi wykonać na skwerku betonowy cokół, za mniej więcej 15 tysięcy złotych. – Muszę poszukać tych pieniędzy w budżecie gminy – mówi w rozmowie z „Nad Wisłą” burmistrz Dariusz Zieliński.
Wiceprezesowi fundacji zależy, żeby pomnik stanął do końca września, ale władze Góry Kalwarii wolą nie mówić o konkretnej dacie.

Piotr Chmielewski
Gazeta "Nad Wisłą"