Już nie kolor czerwony, ale „ceglany” lub „ceramiczny” ma dominować na przebudowanych głównych placach Góry Kalwarii.

W poprzednią środę architekci projektujący nową nawierzchnię rynku i jego otoczenia spotkali się z mieszkańcami, aby skonsultować proponowaną przez siebie wizję. Po dyskusji, którą wywołało ujawnienie koncepcji w „Nad Wisłą”, urzędnicy spodziewali się mnóstwa ludzi i burzliwej dyskusji. – Chciałbym rzec: „witam licznych mieszkańców”, ale nie mogę tego powiedzieć – niską frekwencję podkreślił już na wstępie wiceburmistrz Jan Wysokiński.

Demokratyczne projektowanie?

Kilka osób, które zdecydowały się zabrać głos, miało pretensje do władz, że na konsultacje zdecydowały się dopiero wtedy, gdy okazało się, że koncepcja wzbudza aż tak duże emocje. Radny powiatowy Arkadiusz Strzyżewski pytał, czy jeszcze cokolwiek można w niej zmieniać. Żałował przy tym, że nie powstały 2–3 alternatywne wizje. – Można wnosić uwagi, ale to, co panowie architekci zaproponowali, jest wiodące – wyjaśniał zastępca burmistrza.

Radny Karol Stróż namawiał z kolei do dalszych konsultacji społecznych, bo zmiany proponowane przez architektów zmienią centrum na wiele lat. – Powołajmy grupę roboczą mieszkańców – zaproponował. Ale wiceburmistrz Marek Rutowicz szybko zgasił jego pomysł: – Kto miałby wybrać taką radę? – pytał. Rafał Sieraczyński – szef firmy Rysy Architekci, która opracowuje koncepcję – stwierdził, że przecież projekt konsultowany jest z wybranymi w wyborach władzami, które reprezentują mieszkańców. – Demokratyczne projektowanie, jeszcze się z takim nie spotkałem – mówił także Bartłomiej Gasparski z firmy Palmett – Markowe Ogrody, która współtworzyła wizję centrum.

Temat zamknął Jan Wysokiński: – Dalsze konsultacje mogłyby odsunąć ukończenie projektu w czasie. Zależy nam, żeby był on gotowy, gdy pojawią się fundusze unijne z nowego rozdania czy szybciej dotacje z funduszu norweskiego – klarował.

Autorzy koncepcji wyjaśniali później, że i tak już nieco zmodyfikowali swoją wizję, biorąc pod uwagę także część głosów internautów wypisujących się na stronie Gorakalwaria.net.

Błagam, nie czerwień

Zanim doszło do ożywionej dysputy, której temperatura w miarę upływu czasu stygła, doskonale przygotowani na starcie Rafał Sieraczyński i Bartek Gasparski zaprezentowali swoje pomysły. Operując ilustracjami, przekonywali, że Góra Kalwaria to unikatowe miasto, bo utworzone na planie krzyża, ale jednocześnie ma chaotycznie zagospodarowane centrum, wyróżniające się nieuporządkowaną zielenią i parkowaniem oraz zbyt szerokimi ulicami.

– Naszym celem jest przywrócenie funkcji reprezentacyjnej głównemu placowi, stworzenie salonu Góry Kalwarii – objaśniał Sieraczyński. Gasparski dodawał, że środek miasta z poszerzonymi chodnikami „zostanie oddany pieszym”, co sprawi, że ludzie chętniej tu przyjdą i zostaną na dłużej. – Tak właśnie stało się choćby w Kopenhadze – podawał przykład.

Architekci przekonywali, że serce Góry Kalwarii powinno być „dumą mieszkańca i ciekawostką dla przyjezdnych”. Dlatego zaproponowali ułożenie w przyszłości na ulicach – ramionach dawnego krzyża – kolorowego asfaltu. – Kolor czerwony nie wynika z tego, że zależy nam akurat na czerwieni, choć to ciepła barwa – podjął temat Gasparski. – Szukaliśmy materiału, który przetrwałby 200 lat, ale byłby dość tani. Padło na klinkier, który jest estetyczny, przez lata nie zmienia barwy, nie plami się, za to jest ponad połowę tańszy od naturalnego kamienia – wyjaśniał. Pracownie w ogóle nie brały pod uwagę najtańszej kostki brukowej, bo traci ona kolor w ciągu kilku lat. Za przykład placów utwardzonych klinkierem projektanci podali rynki w Sienie, Zamościu czy trotuar przed Urzędem Rady Ministrów w Warszawie.

O rezygnację z czerwieni i jego odcieni zaapelował do architektów Wojciech Prus-Wiśniewski, prezes Towarzystwa Miłośników Góry Kalwarii i Czerska. „Prosił, błagał i ostrzegał”, aby zastosowali kolory granitowo-szare lub ochrę (barwę wiślanego piasku – uszczegóławiał). – Jasny kolor jest niepraktyczny, szybko się brudzi – oponował od razu przedstawiciel firmy Palmett, ale nie upierał się. – To nie musi być czerwony jak na polskiej fladze, ale ceglany, ceramiczny, bardziej przygaszony – proponował.

To nie miejsce na park

– Moim zdaniem państwa pomysły to unikalność dla unikalności. Większość placu będzie pusta. Dziś zaciszne miejsce miedzy ratuszem a kościółkiem zostanie wybetonowane – komentowała z kolei radna Aleksandra Górecka.

– Zarzut pustości nie jest dobry. My chcemy dać nawierzchnię wysokiej jakości, która, jak pokazuje doświadczenie innych miast, przyciągnie ludzi – polemizował Gasparski, który obruszył się na słowa „wybetonowany”. Natomiast Sieraczyński przekonywał, że plac przed ratuszem „to nie miejsce na park”. – Naciskajcie na władze miasta, żeby miejsce na dłuższe spacery stworzyły poza centrum – zachęcał szef Rysy Architekci.

Część spotkania poświęcono zieleni. Pracownie dążą do nasadzenia lip wzdłuż ulic, a przy rynku wybarwiających się jesienią dębów. Drzewa miałyby być od razu nieco wyrośnięte. Architekci przekonywali natomiast, że sadzenie roślin iglastych w mieście, co wskazują doświadczenia innych miejscowości, to nie jest dobry pomysł, bo czują się one dobrze tylko, gdy powietrze jest czyste. Generalnie liczba drzew nowych ma się równać liczbie drzew usuniętych.

W czasie dyskusji architekci przyjęli „do przeanalizowania” uwagę mieszkańca ul. 3 Maja Andrzeja Krupy, aby nie przybliżać przystanku autobusowego do wiekowych budynków przy ulicy, bo nie wytrzymają drgań. Po przebudowie autokary mają tylko na chwilę zatrzymywać się przy ratuszu, parkować zaś w innej części miasta.

Fontanna czy dynamiczna kałuża

Przygotowując się do spotkania z mieszkańcami, autorzy koncepcji opracowali nowe, bardziej dopracowane wizualizacje i chętnie wyjaśnili mieszkańcom, jaka byłaby rola przebudowanych placów. Przede wszystkim odmieniony rynek ma służyć do organizacji imprez masowych oraz kościelnych, w tym przyciągającego coraz większą rzeszę widzów Misterium Męki Pańskiej. Z kolei skwer przy ul. Dominikańskiej, powiększony o teren zajęty obecnie przez drewniane pawilony, służyłby rekreacji. Na jego obrzeżu pozostanie stacja benzynowa, ale architekci negocjują z Orlenem, jak wmontować ją w cały projekt, aby wyglądała atrakcyjnie i zdobiła otoczenie.

Wśród atrakcji, które mają powstać na placu przed ratuszem, autorzy wizji proponują żeliwny odlew z makietą XVII-wiecznej Góry Kalwarii, metalowe tabliczki wtopione w posadzkę, które mogłyby utworzyć coś w rodzaju alei gwiazd (o ich przeznaczeniu zdecyduje samorząd), „intymne oświetlenie”, ławki z ponad setką miejsc i taflę płytkiej, płynącej wody, która miałaby przyciągać przede wszystkim dzieci. Owa sadzawka, wzbudziła sporo kontrowersji (jeden z mieszkańców nazwał ją „dynamiczną kałużą”). Paweł Uśniacki naciskał na twórców, tłumacząc, że „mieszkańcy bardzo czekają na fontannę”. Projektanci byli jednak przeciwni typowej fontannie. – To rozwiązania bardzo kosztowne. A po tej tafli dzieci będą mogły latem swobodnie biegać – tłumaczył Gasparski.

Na jednej z wizualizacji, świąteczno-zimowej, architekci narysowali nawet ślizgawkę przed ratuszem. Ale wiceburmistrz Wysokiński sprostował, że panowie nie wiedzieli, iż przy Kalwaryjskiej powstał właśnie biały orlik.

(pc)